صفحه را انتخاب کنید
۷ راه افزایش فروش در فروشگاه‌های بزرگ

۷ راه افزایش فروش در فروشگاه‌های بزرگ

آیا تاکنون برای خرید وتهیه ملزومات مورد نیاز خود به فروشگاه‌های بزرگ مراجعه کرده‌اید؟ بسیاری از مردم مایلند کالاهای مورد نیاز خود را به صورت هفتگی یا ماهانه از این نوع فروشگاه‌ها تامین کنند. اما آنچه که مشخص است این فروشگاه‌ها نیز مشکلات خاص خود را دارند و باید برای افزایش جلب مشتری و فروش بیشتر چاره‌ای بیاندیشند.
به همین دلیل با انجام اقدامات زیر می‌توان به این هدف نایل شد:

۱) پخش موسیقی در محیط فروشگاه:

بیشتر فروشگاه‌های بزرگ با پخش موسیقی ملایم باعث می‌شوند تا مشتریان و مراجعان مبلغ بیشتری را صرف خرید نمایند. طبق تحقیقات به عمل آمده در آمریکا موسیقی می‌تواند باعث تحریک مشتریان به انجام خریدهای بیشتر شود. بر این اساس موسیقی آرام و رومانتیک بیشترین تاثیر را بر مشتری دارد و به صورت روانی باعث تحریک حس خرید می‌شود.

 

۲) ایجاد فضای معطر و دل‌انگیز:

مطالعه گروهی از روانشناسان آمریکایی نشان می‌دهد در صورتی که فضای خرید عطرآگین و معطر باشد مشتری رغبت بیشتری به خرید پیدا می‌کند. از این رو بوهای ملایمی مانند بوی وانیل یا هر نوع رایحه ملایم بیشترین اثر را دارد و باعث می‌شود تا مشتری برای مدت زمان بیشتری به جستجو در فروشگاه بپردازد و در نهایت کالای بیشتری را انتخاب و خریداری نماید. به همین دلیل است که در فروشگاه‌های بزرگ و مجهز؛ غرفه مربوط به خوراکی‌ها، ترشی، نان و مواد غذایی معطر در محل مناسبی قرار داده می‌شود تا با استفاده از تحر‌‌یک حس بویایی افراد مقدار بییشتری از این اجناس به فروش برسد.

 

۳) رنگ بسته‌بندی کالا:

براساس تحقیق یک روانشناس آمریکایی که دردهه ۶۰ و ۷۰ قرن بیستم صورت گرفت؛ انتخاب رنگ می‌تواند خریداران یک کالا را به شدت مورد تاثیر قرار دهد. وی با بسته‌بندی یک نوع مشخص از قهوه در چهار ظرف به رنگ‌های زرد، قهوه‌ای، آبی و صورتی به این نتیجه رسید که ظرف زرد مورد استقبال تعداد بسیار اندکی از مشتریان قرار گرفت، در حالی که بسته‌های قهوه‌ای رنگ به سرعت فروخته شد و مردم رقبتی به خرید بسته‌های آبی رنگ نشان ندادند. این در حالی بود که بسته‌های صورتی رنگ قهوه نیز تا حد بسیار زیادی مورد استقبال قرار گرفت. مردم بر این باورند که انواع شیرینی، نان، شکلات و قهوه در بسته‌های صورتی رنگ رایحه دل‌انگیزتری دارند و می‌توان در کمال اختیار و با میل خود پول بیشتری بابت این کالاها پرداخت کرد. همچنین بسته‌بندی لوازم آرایشی و بهداشتی در بسته‌های صورتی رنگ باعث می‌شود تا این محصولات نیز با استقبال و افزایش فروش مواجه شوند.

 

۴) محل قفسه‌ها و نوع چیدمان کالا در فروشگاه:

نتایج حاصل از تحقیقات موجود نشان می‌دهد که مردم به تمیزی، نظم و ترتیب و در دسترس بودن کالاهای مورد نیاز خود در یک فروشگاه علاقه خاصی دارند. به همین دلیل میزان فروش کالاهای در معرض دید نسبت به اجناسی که در دید مشتری قرار ندارند ۳ برابر بیشتر است. همچنین کالاهایی که در ردیف پایین قفسه‌ها قرار دارند بیش از کالاهای ردیف‌های بالایی خریداری می‌شود. باید یادآوری کرد که مهم‌ترین نکته در چیدن اجناس یک فروشگاه، قرار دادن اجناس مکمل در کنار هم است. به عنوان نمونه انواع لبنیات، قهوه، چای، نان و سایر ملزومات صبحانه را می‌توان در محیطی نزدیک به هم قرار داد تا مشتری با خرید یکی از آنها نسبت به خرید جنس مکمل آن نیز احساس نیاز نماید.

 

۵) درج صحیح و القاء روانی قیمت:

بسیاری از مردم میل دارند کالاهای مورد نظر خود را به قیمت پایین‌تر خریداری نمایند به همین دلیل می‌توان بر روی بر چسب قیمت کالاهای یک فروشگاه بزرگ موارد خاصی را مشاهده کرد. به عنوان نمونه با درج رقم ۹/۹۹ دلار بر روی یک کالا، مشتری تصور می‌کند که آن کالا را با تخفیف دریافت کرده است در حالی که در واقع ۱۰ دلار برای آن پرداخته است. اگر چه این روش یک از قدیمی‌ترین راه‌های افزایش فروش کالا به حساب می‌آید؛ لیکن هنوز کاربرد فراوانی دارد و تاثیر آن بر کسی پوشیده نیست.

 

۶) امکان لمس و دیدن اجناس:

باید اجناس یک فروشگاه را به گونه‌ای چید تا مشتریان بتوانند کالاهای مورد نظر خود را از نزدیک لمس و مشاهده نمایند. اعطای چنین حقی به مشتری باعث افزایش فروش می‌شود زیرا مردم میل دارند پیش از خرید یک کالا آن را مورد لمس و مشاهده قرار دهند. چه بسا افرادی که به دلیل نبود امکان لمس یک کالا از خرید آن منصرف می‌شوند.

 

۷) ارایه چرخ یا سبد خرید به مشتری:

بیشتر مردم دوست دارند در هنگام خرید متحمل رنج نشوند و اجناس مورد نیاز خود را به راحتی تا پای صندوق حمل نمایند. خستگی ناشی از حمل دستی اجناس در داخل یک فروشگاه باعث می‌شود تا خریدار از خرید کالای بیشتر منصرف شود اما در صورت وجود چرخ‌دستی و احساس راحتی تعداد بیشتری از یک کالا انتخاب و کالاهای بیشتری خریداری می‌شود.

 

نوشته شده توسط پیام فردا

تکنیک های نوین فروش فروشگاهی

تکنیک های نوین فروش فروشگاهی

مبنا و اصول فعالیت فروش فروشگاهی، افزایش فروش و بدست آوردن مشتریان وفادار است. هدف آن است که خرید را برای خریداران در فروشگاه‌تان آسان و دلچسب نمایید.

برای آنکه خدمات بهتری را ارائه دهیدلازم است به موارد زیر توجه شود:
۱- با مشتریان در انجام خریدی راحت همکاری کرده و اطمینان حاصل کنید  که وقتی را که در فروشگاه سپری میکنند لذت بخش و خاطره انگیز بوده و بتوانند از همه‌ی تسهیلات فراهم شده استفاده نمایند.
۲- برای مدت زمانی که مشتری در فروشگاه مصرف می نماید ارزش قائل شوید. از اتلاف وقت مشتری در فروشگاه خود داری نموده و بساط ناراحتی آنها را فراهم نیاورید و به آنها کمک کنید  در همان مدت زمانی که برای خود برنامه ریزی کرده اند خریدشان را انجام دهند.
۳- به همراهان مشتری نیز کمک کنید تا آنها نیز از زمانی که در فروشگاه صرف میکنند لذت ببرند ( همسر ، افراد فامیل، فرزندان، دوستان و غیره..)
۴- همیشه به یاد داشته باشیدکه حق با مشتری است و این موضوع را کاملاً درک نموده و لزوم ایجاد رضایتمندی را حس کرده و باور داشته باشید. مشتری باید از همه ی فرصت هایی که اصولاً شرکت در اختیار وی قرار داده استفاده نماید. حتی اگر حق با وی نباشد.

برداشت مشتری در برخورد اولیه

اولین و مهمترین مرحله در بین مراحل فروش برداشتی است مشتری از شما و شرکت شما در برخورد و تماس اولیه خواهد داشت. تأثیر برخورد اولیه توسط مشتری در همان دقایق آغازین شکل می گیرد و این تأثیری بسیار حیاتی است. اگر در این دقایق اولیه درست عمل نمایید  ، میتوانید بر داشت مثبت و خوبی را در مشتری ایجاد نمایید.
در طی چند دقیقه اولیه ملاقات ایده‌هایی نظیر اینکه آیا شما و شرکتتان مورد اعتماد خواهید بود و آیا قدرت ایجاد ارتباط مناسبی دارید یا خیر در فکر مشتریان شکل می گیرد. چنین ایده‌هایی با سنجش علائمی که شما در مقابل ارزش‌های مشتریان از خود نشان می دهید ایجاد می شود. این سنجش به صورت آگاهانه انجام نمی پذیرد بلکه این برداشت خود به خود  و بصورت اتوماتیک و به آسانی انجام می پذیرد.

شما می توانید علائمی را که سبب برداشت‌های اولیه مشتریان می شود را با سه سر فصل زیر مشخص نمایید:

۱- نمای خارجی فروشگاه ( رو کار ساختمان ، پنجره‌های فروشگاه ، نور پردازی و غیره…..)
۲- نمای داخلی فروشگاه ( چیدمان داخلی ، پاکیزگی ، موسیقی ، تهویه مطبوع و غیره….. )
۳- برخورد و تماس اولیه فروشنده با مشتری ( خوش آمد گویی )

اگر برداشت اولیه مشتری مناسب باشد شانس شما در فروش به او چندین برابر افزایش می یابد و اگر بر عکس منفی و نا‌خوشایند باشد شانس شما در فروش به او بقدر قابل توجه ای کاهش می یابد. شاید بتوان در بعضی مواقع بر داشت اولیه مشتری را تغییر داد ولی مسلماً کار آسانی نخواهد بود و سعی و کوشش زیادی را می طلبد. بخاطر همه ی این دلائل باید از فرصت استفاده نموده و تأثیر خوبی را بر مشتری باقی گذارد. موفقیت در مراحل بعدی فروش بستگی به تأثیر بر خورد اولیه و برداشت مشتری دارد.

آنچه باید در فروشگاه انجام دهید:
وقتی مشتریان وارد فروشگاه می شوند با صحنه ی حضور فروشندگان و مشتریان روبرو می شوند (البته اگر مشتری در فروشگاه حضور داشته باشد ) و این صحنه بر مشتری تأثیر می گذارد. حال این سؤال پیش می آید که این صحنه چگونه باید باشد؟ خوب بسیار ساده است:

    باید به گونه ای بیانگر علاقه شما به مشتری باشد
باید طوری عمل شود که نشانگر ارتباط جدی با مشتری باشد
باید به صورتی باشد که شما را در حال ارائه خدمات به مشتری نشان داده و حاکی از تحرک و انرژی باشد.

 

آنچه باید در زمان عدم حضور فروشنده در فروشگاه انجام دهیم:

–    مطالعه اطلاعات مربوط به کالاها و جزئیات مربوط به آنها (مطالعه بروشور ها و کاتالوگ های مربوطه )
–    نظم بخشیدن به چیدمان فروشگاه ؛ جایگزین کردن اقلامی که به فروش رسیده اند
–    کنترل کردن ویترین فروشگاه (چک کردن اقلام ، نظم وترتیب چیدمان ، گرد گیری و نظافت)
–    جدا نمودن اقلام آسیب دیده از بقیه اقلام
–    رسیدگی به سفارشات مشتریان
–    انجام سریع نظافت های کوچک
–    چک کردن محل هایی که مشتری از آنها استفاده میکند (مانند اتاق پرو )
–    بررسی اقلام به فروش رفته و اقلام به فروش نرفته
–    کنترل نظافت و نظم در اطراف صندوق فروش، کیسه های پلاستیکی و بروشور‌ها و کاتالوگ‌ها
–    رعایت نظافت شخصی
–    تنظیم زمان صرف نهار و یا چای با ورود و خروج مشتریان
–    تماس با فروشگاه مرکزی
–    بررسی موجودی وسائل مورد نیاز پذیرایی از مشتریان

 

آنچه در زمان عدم حضور مشتری در فروشگاه نباید انجام دهید:

–    دور هم جمع نشویم
–    صدای پخش موسیقی را بلند نکنید
–    مشاجره های لفظی نداشته باشید
–    آواز نخوانید وچیزی را زیر لب زمزمه نکنید
–    تلفن‌های شخصی و طولانی مدت انجام ندهید و خودتان را با دستگاه موبایل سرگرم نکنید
–    آدامس نجویم
–    خنده های بلند نکنید
–    جوک ولطیفه و اس- ام – اس های خنده آور و نا مرتبط با فضای کاری رد و بدل نکنید
–    نظافت های عمده انجام ندهید (تی کشیدن، تخلیه قفسه‌ها، تغییرات عمده ویترین و غیره…. )
–    محموله ها و جعبه های محصولات را در وسط فروشگاه تخلیه ننماییم
–    در مورد دیگران غیبت نکنید

 

خوش آمد گویی:

خوش آمد گویی عمومی:
به مشتری که تازه وارد فروشگاه می‌شود باید خوش آمد بگویید تا این پیام را به وی منتقل کنید ” ما متوجه حضور شما هستیم و بزودی در خدمتتان خواهیم بود‌”
اگردر زمانی که مشتری تازه ای وارد فروشگاه می شود و شما در حال ارائه خدمات به مشتری دیگری هستید، با یک تماس چشمی به  همراه  یک لبخند و حرکات آرام سر به وی نشان دهید که متوجه ورود وی به فروشگاه شده اید. البته بدون اینکه مشتری قبلی خود را لحظه ای ترک کنید. در این شرایط مشتری تازه وارد احساس آرامش کرده و می داند که به وی به طریقی خوش آمد گویی شده است و برای دریافت خدمات شما منتظر خواهد ماند. اگر بر خلاف این عمل کنید مشتری که به وی بی اعتناعی شده است به احتمال قوی محیط فروشگاه را ترک کرده و شما شانس خود را در فروش به وی و انجام یک داد و ستد سود‌آور از دست خواهید داد.به هر مشتری طبق موازین شرکتی که در آن به کار مشغولید از طریق کلام ،اشارات، تماس چشمی و لبخند خوش آمد گویی انجام دهید.

 

توجه به نیاز‌های مشتریان و گفتمان فروش.

مبانی اساسی:
تحقیقات نشان میدهند که نمیتوانیم بین خریدارانی که با برنامه قبلی وارد فروشگاه می شوند و خرید می کنند و آنهایی که بدون برنامه قبلی اقدام به خرید می کنند تفاوتی قائل شویم. زیرا خرید بدون برنامه قبلی می‌تواند هر وقتی اتفاق بیفتد. در این صورت به عنوان یک فروشنده ی حرفه ای لازم است که به نیاز های مشتری پی برده و زیاد نگران نباشیم که آیا آنها از قبل برای خرید از فروشگاه برنامه‌ریزی کرده اند و یا بصورت رهگذر وارد فروشگاه شده اند.این نیاز ها که شما به آنها اشاره می کنید ممکن است همان چیزهایی که مشتریان برای خرید آنها برنامه ریزی کرده‌اند نباشند. مسأله ی مهم این است که نیاز های مشتریان را طوری درک کنید که بتوانید محصول مناسبی را به آنها پیشنهاد کنید.

سه راه پی بردن به نیاز های مشتریان:

۱- پی بردن به دلیل خریدشان
۲- پرسش سؤالات مناسب
۳- گوش دادن به پاسخ ها و بررسی آنها

 

 

انواع پرسش ها:

۱- سؤالات بسته:
اینها سؤالاتی هستند که جواب “بله ” و “خیر ” دریافت میدارند
مثال: “آیا قبلاً از فروشگاه ما خرید نموده اید؟”

۲- سؤالات باز:
اینها سؤالاتی هستند که با “بله ” و “خیر” نمی شود به آنها پاسخ داد و شامل دادن اختیار انتخاب به مشتری نمی شوند.
مثال: “در مورد خرید قبلیتان از فروشگاه ما چه احساسی دارید؟”
سؤالات چند گزینه ای:
این ها سؤالاتی هستند که باید از دو گزینه یکی را انتخاب کرد. این سؤالات با گزینه های قابل انتخاب به شما این امکان را می دهند که به نیاز های مشتریان پی برده و در آن راستا اقدام نمایید.

 

گوش فرا دادن مؤثر:

اصول گوش فرا دادن مؤثر
۱- منتظر بمانید تا مشتری به گفتگویش خاتمه داده و هیچگاه حرف او را قطع نکنید.
۲- زمان گوش فرا دادن به حرف های مشتری به چشمان او بنگرید.
۳- در زمان گوش فرا دادن به مشتری هیچ کار دیگری انجام ندهید.
۴- بگذارید مشتری احساس کند که گوش فرا دادن به او برایتان مهم است.

 

نوشته شده توسط مهندس بهروز افشار

تمرکز خرده‌فروشان بر هوشمندی تجاری ویژه خرده‌فروشی

تمرکز خرده‌فروشان بر هوشمندی تجاری ویژه خرده‌فروشی

استفاده از راهکارهای هوشمندی تجاری در سال‌های اخیر روند روبه رشدی را در جهان پشت سر می‌گذارد. نتایج گزارش سال ۲۰۱۴ موسسه معتبر تحقیقاتی “Dresner Advisory Service” که در بیش از ۱۲۰۰ شرکت در ۶ قاره انجام شده است، نشان می‌دهد از منظر نفوذ هوشمندی تجاری در بین کاربران، صنعت خرده فروشی و عمده فروشی در جمع ۵ صنعت اول در بین ۱۸ صنعت مهم جهان قرار دارد. این نکته حاکی از کاربرد اثربخش راهکار هوشمندی تجاری در این صنایع و نیز تکنیک‌های نوینی است که در این حوزه ارائه شده است.

تمرکز خرده‌فروشان بر هوشمندی تجاری ویژه خرده‌فروشی

تقاضا برای یک محصول تناسب مستقیمی با عرضه آن دارد. مسیر طی‌شده از عمده‌فروش تا خرده‌فروش و نهایتاً تا مصرف‌کننده، یک زنجیره ارائه خدمات کامل را شکل می دهد. خرده‌فروش کسی است که با حداقل قیمت کالاها را از یک عمده‌فروش می‌خرد و آنها را با هدف سودآوری در مقیاس کوچک‌تر به مصرف‌کننده می‌فروشد. امروزه مصرف‌کنندگان بسیار هدفمند و گزینش‌شده  کالاها و خدمات مرتبط با آنها را انتخاب می‌کنند، به همین دلیل است که به خرید از طریق اینترنت، ابزارهای همراه و وب‌سایت‌های اجتماعی رو آورده‌اند. راهکار هوشمندی تجاری ویژه خرده‌فروشی نیز با همین هدف طراحی شده است تا تصمیمات را بهبود بخشد، عملکردهای مالی را ارتقا دهد و مشکلات معمول را شناسایی و حل کند.

در بازار خرده‌فروشی همواره شرایط رقابتی جدی جریان داشته است. از سوی دیگر در حال حاضر تجزیه و تحلیل بازاریابی نیز با هدف کاهش این فشار رقابتی بر خرده‌فروشی‌ها توسعه یافته و تحلیل‌گر بازاریابی تلاش می‌کند تا نقاط ضعف و قوت خرده‌فروشان را تحلیل کند.  بر این اساس، صاحبان خرده‌فروشی با افتتاح فروشگاه‌های اجناس متنوع می‌کوشند تا بهترین خدمات را به مصرف‌کنندگان ارائه کنند.
تکنیک «تراکم آمد و شد» اطلاعات  عبور و مرور مشتریان را در زمان‌های مختلف پایش می‌کند و راهکار هوشمندی تجاری براساس آنها گزارش‌های تحلیلی ارائه می‌دهد. در دنیای خرده‌فروشی، «راهکار هوشمندی تجاری ویژه تراکم آمد و شد» در نهایت به بهبود عملکرد راهکار خرده‌فروشی می‌انجامد. این نوع راهکار هوشمندی تجاری با مد نظر قرار دادن عملکرد مشتریانی که خرید اثربخش داشته‌اند، عمل می‌کند.

رشد «رویکردهای تحلیل داده مرتبط با تراکم آمد و شد» (Foot Traffic) در فروشگاه‌های خرده‌فروشی

امروزه مشتریان هوشمند دست به خریدهای هوشمندانه‌ای می‌زنند که به آنها در صرفه‌جویی زمان کمک می‌کند. به همین دلیل، صاحبان خرده‌فروشی‌ها باید در جستجوی موقعیت‌های مکانی ممتازی باشند تا از این طریق بتوانند مشتریان بیشتر و بیشتری جذب کنند.
از این‌رو خرده‌‌فروشان از تکنیک «تحلیل جریان آمد و شد» برای تفسیر اطلاعات خود به نحوی استفاده می‌کنند تا بتوانند بوسیله آنها کسب و کار خود را بهتر پیش ببرند. «تحلیل جریان آمد و شد» بر تحلیل آن دسته از داده‌های کسب و کار استوار است که از طریق اپلیکیشن‌ها و پایگاه‌های داده به دست آمده و هدف آن افزایش درآمد و سودآوری است.
امروزه، داده‌های مرتبط با راهکار «رویکردهای تحلیل داده مرتبط با جریان آمد و شد در خرده فروشی» به یکی از ابزارهای نرم‌افزاری مهم برای موفقیت کسب و کارها تبدیل شده است. خرده‌فروشان از طریق این رویکرد تحلیلی، می‌توانند با استفاده از فناوری‌های پیشرفته درک بهتری از رفتار مشتریان در داخل فروشگاه‌ها داشته باشند و برای نمونه دریابند که آنها در چه بخش‌هایی وقت بیشتری صرف می‌کنند، کدام کالاها بیشتر نظر آنها را جلب می‌کند و چه مسیرهایی را برای خرید کردن انتخاب می‌کنند. خرده‌فروشان با این دانش،  راهنما و تجربه خواهند توانست محیط اثربخشی را برای تغییرات سریع بر حسب فعالیت‌های مشتریان ایجاد کنند تا به افزایش فروش منجر شود. مزایای استفاده از این رویکردهای تحلیل داده برای خرده‌فروشی‌ها باعث شده است خرده‌فروشان  اطلاعات بیشتری در زمینه‌های زیر داشته باشند:

  • نحوه ارائه بهترین خدمات ممکن به مشتری
  • میزان سود فروشگاه
  • مشاهده اثربخشی فعالیت‌های بازاریابی
  • توجه به نسبت موجود بین تعداد کارکنان بخش فروش و تعداد مشتریان
  • بهبود نرخ تبدیل و متوسط پیشرفت اقدامات
  • تجزیه و تحلیل شفاف عملیات صورت گرفته در تمام بخش‌های فروشگاه با هدف شناسایی فرصت‌ها.

نوشته شده توسط ارقام نگار اندیشه

نقدی بر «عصر حکمرانی مال ها؛ نبرد با بازار»

نقدی بر «عصر حکمرانی مال ها؛ نبرد با بازار»

عنوان حکمرانی مال­ ها از نظر اصول روزنامه­ نگاری مدرن بسیار هوشمندانه انتخاب شده اما باید سوال کرد آیا واقعا ساخت مراکز خرید چند­منظوره یا مال­ها نبرد با بازار است؟

نگارنده ضمن تقدیر و تشکر از پدیدآورندگان مقاله “عصر حکمرانی مال ها” که در هفته نامه صدا چاپ شد و در مجله اینترنتی برترینها بازنشر گردید٬ به دلیل بخشی از اطلاعات ارائه شده دراین مقاله که متاسفانه از نظر نگارنده نامفهوم به نظر می­رسید، این یادداشت را برای روشن شدن موضوع و استفاده خوانندگان محترم آن سایت وزین و معتبر تنظیم کرده است. (مقاله اصلی که در ۴ شماره در برترین ها بازنشر گردید در انتهای همین مطلب در قسمت “مطالب مرتبط” قابل دسترسی می باشد.)

در ابتدا باید بنویسم در شرایطی که بی دلیل در بخشی از مطبوعات و روزنامه ها و حتی متاسفانه در رسانه ملی به موضوع مال سازی و ساخت مجتمع های بزرگ بدون هیچ استدلال منطقی حمله می­شود، خوشبختانه این مقاله سعی کرده است تا حد امکان بی طرف بوده و سخنان افراد مختلف را منعکس نماید، بخصوص اینکه در بخش دوم مقاله حداقل نظر ۷ یا ۸ کارشناس مختلف مطرح شده است که از این میان تنها دو نظریه صددرصد منفی، نسبت به ساخت مال ها و مجتمع های تجاری مطرح شده و بقیه نظریات کم و بیش مثبت به نظر می­رسد.

البته خوب بود همانطور که در این مقاله از نظر کارشناسان اقتصادی، اتاق بازرگانی، مجلس و جامعه شناس استفاده شده بود، از نظر حداقل یکی از مال سازهای کشور یا متخصصین مدیریت مال­ها و مراکز تجاری نیز استفاده می­شد. چون وقتی قرار است با این عنوان بندی به سراغ نقد مال­های کشور برویم خوب است حرف طرف مقابل را هم بشنویم.

البته باز جای تقدیر و تشکر دارد که نگارندگان این مقاله، هم از بخش­هایی از مصاحبه یکی از مدیران ارشد یکی از بزرگترین هایپرمارکت های کشور ( هایپراستار) استفاده کرده اند ( بدون اشاره به ماخذ مصاحبه) و هم بخش عمده ­ای از مقاله در هر دو بخش، بخصوص بخش دوم، از تعریف بازار و امکانات یک مال گرفته تا ویژگی­های این ابرسازه­ ها، مستقیما از سایت مگامال تهران استفاده کرده ­اند که هر چند باز متاسفانه بدون ماخذ بود ولی به هر حال جای تشکر دارد، چون حداقل اطلاعات ارائه شده از نظر علمی صحیح می­باشد.

اما متاسفانه عنوان انتخاب شده، محتوای جمع­ آوری شده و حتی شروع این مقاله نشان از توجه کم نویسنده و یا نویسندگان آن به این موضوعِ بسیار پراهمیت بود، که ناچار هستم به عنوان عضوی کوچک از خانواده سازندگان و دست­ اندرکاران این صنعت به نقد آن بپردازم.

بدیهی است نگارنده این سطور، برای عزیز یا عزیزانی که این مقاله را تنظیم کرده­ اند، احترام خاصی قایل است و قبلا از این­که ناچار است به نحوه ارایه بخشی از اطلاعات اعتراض کند و مطالب آن را مورد نقد و بررسی قرار دهد، عذرخواهی می­کنم. در اینجا لازم است تاکید کنم با این همه، به واقع این پاسخ تنها به جهت باز شدن فضای بیشتر گفت ­وگوهای تخصصی تنظیم شده است و قصد دارد تا حد امکان از این صنعت عظیم، متخصصان، مدیران، دست­اندرکاران، سرمایه­ گذاران، فعالان و مسئولان هوشمند شهری دفاع کند.

تعریف مال

از همان آغاز مقاله هیچ تعریف روشنی در مورد مال­ها داده نشده است و موضوع مال­ها آشکارا با هایپر مارکت ها خلط شده است در حالی که، آنچه به عنوان تعریف مال اظهار شده به طور آشکار با تعریف علمی این موضوع منافات دارد. بدیهی است برای نقد یک پدیده باید ابتدا تعریف درستی از همان پدیده داشته باشیم.

ویژگی علمی مال­ها که بر اساس استاندارد­های جهانی کنسول بین­ المللی مراکز خرید (۱)‌ (ICSC) تعریف شده است، شامل وسعت حداقل ۱۰۰هزار متر­مربعی این ساختمان­های چند­منظوره از یک سو و تناسب مناسب میان فضاهای فرهنگی، تفریحی و اجتماعی در کنار فعالیت­های اقتصادی و مغازه­های تجاری از سوی دیگر است. این در حالی است که ارائه فضاهای خدماتی وسیع و غیر­قابل فروش که شامل پارکینگ­ها، فضاهای عمومی، خدماتی، اجتماعی و کریدورهای ارتباطی وسیع می­شود، یکی از ویژگی­های اصلی مال­ها محسوب می­شود.

به عبارتی وجه تمایز این نوع مراکز خرید با پاساژ­ها، شاپینگ ­سنترها و مجتمع ­های سنتی خرید (بازارها)، چنین امکانات رفاهی عمومی، تفریحی، فرهنگی و خدماتی است که یک عامل اساسی و دربرگیرنده مفهوم واقعی مال­هاست. وجود آکواریوم­های بزرگ، شهربازی­های سرپوشیده و حتی زمین اسکی روی برف (مانند امارات­ مال) و امثال اینها، یک مرکز خرید را به یک مال تبدیل می­کند.

در صورتی که در مقاله یاد شده همانطور که اشاره شده از همان ابتدا تا انتها با خلط تعریف و معرفی انواع متنوع مراکز خرید با مال­ ها، مخاطب را به بیراهه می­برد و این سردرگمی در جای جای مقاله تکرار شده است.

حکمرانی مال­ ها

عنوان حکمرانی مال­ ها از نظر اصول روزنامه­ نگاری مدرن بسیار هوشمندانه انتخاب شده اما باید سوال کرد آیا واقعا ساخت مراکز خرید چند­منظوره یا مال­ها نبرد با بازار است؟

هر چند نویسنده یا نویسندگان این مقاله با انتخاب این عنوان از همان ابتدا تکلیف خود را با مخاطب یکسره کرده ­اند ولی واقعیت این است و البته تجربه جهانی نیز نشان داده­، ساخت این مراکز نه تنها ویران­ کننده و نابود­کننده بازارها نیستند، بلکه خود بعنوان یک بازار مدرن به گسترش این صنعت و اقتصاد یک کشور به عنوان یک چرخه اقتصادی سالم و فعال در عرصه خرده ­فروشی کمک می­کنند. ساخت مال ­ها و مراکز خرید بزرگ بطور مستقیم به گسترش صنعت تفریحات و اوقات فراغت خانواده­ ها از یک سو و اشتغال زایی و ریشه­ کنی بیکاری که خود یک معضل بزرگ اجتماعی محسوب می­شود از سوی دیگر، یاری می­رسانند و در نهایت عامل موثری در ایجاد یک جریان اقتصادی فعال و کارآفرین هستند که در نهایت به گسترش چشمگیر گردشگری می­ انجامد.

واقعا نمی­دانم کدام­یک از این مواردی که به آنها اشاره کردم و در چرخه اقتصاد کشورهای مختلف با آمار و ارقام جهانی نیز مطابقت دارد می­تواند نبرد با بازار نام بگیرد، که متاسفانه این مقاله با پیش­ داوری به آن پرداخته است.

البته در بخش های مختلف این مقدمه خوشبختانه به استقبال بی نظیر مردم از این مراکز و هایپر مارکت­ ها اشاره شده است و این امر را دلیل از بین رفتن و یا تضعیف سوپرمارکت­های کوچک و یا مغازه ­های محلی دانسته است. اولا پر واضح است که کارکرد مراکز خرید یا مال ­ها با هایپرمارکت ها متفاوت است. همانطور که خود نویسنده به آن اشاره داشته است به هر حال هایپرمارکت ها بخشی از مال­ ها و مراکز خرید حساب می­شوند و هر کدام از این دو مقوله تعریف­ ها و مشخصات و مختصات خاص خودشان را دارند.

شاید چند مثال روشن دیگر نشان دهد که آیا واقعا وجود مال­ ها و مراکز خرید و حتی هایپرمارکت ها باعث از بین رفتن تجارت های کوچک و مغازه داری است.

من پیشنهاد می کنم دوستانی که مدعی این امر هستند واقعا یک پژوهش علمی و میدانی در این ارتباط انجام دهند اما همین هایپراستار، مجتمع تیراژه و مگامال، ثابت کرده اند که نه تنها این آمار از نظر میدانی صحیح نمی­باشد بلکه بصورت چشم­گیری مغازه ­های خرده فروشی اطراف این مراکز بعد از مدتی رونق بیشتر و گسترش چشم­گیری داشته­ اند.

بخصوص در مورد اول و دوم تقریبا اطراف هر دو مرکز یاد شده، قبل از تاسیس آنها کامل خالی و خلوت بود اما امروزه پر از مغازه­ های کوچک و بزرگ هستند، زیرا به هر حال رفت و آمد در این مراکز باعث افزایش پاخور در اطراف آنها نیز بوده و مسلما افزایش خرده فروشی های کوچک اطراف آنها ، نشان از رونق تجارت است نه کسادی آن.

در نگاه کلان نیز، مال ها حتما به کل صنعت خرده فروشی و بازارهای عمده فروشی ما کمک می­کنند. اساسا این فرضیه که این شکل جدید بازارهای امروز در نبرد با بازارهای سنتی است، نه قابل اثبات است و نه نظریه ­ای درست و قابل دفاع.

مال ­ها و شیئی شدگی

در این مقاله متاسفانه با روایت از یک جامعه شناس محترم تاکید می­شود که فروشگاه ­های سنتی عامل ارتباط مردم با یکدیگر بودند ولی مال­ها و هایپر مارکت­ ها عامل شیئی شدگی انسان­ها بوده و ارتباط انسان ها را با هم قطع می کند.

این در حالی است که به اعتراف خود نویسنده در همین مقاله، مال­ها نه تنها فقط محلی برای عرضه کالا و محصولات متنوع هستند، بلکه هدف دیگر آنها ارائه خدمات و محصولات فرهنگی و رفاهی به مراجعه­ کنندگان نیز می­باشد.

من نمی­دانم چرا وقتی یک مخاطب می­تواند مثلا در تابستانی گرم در یک فضای گسترده همزمان با تامین و تهیه نیازهای عمومی و کالای مورد نیازش، آن هم با تنوعی چشمگیر در قیمت­ها و برند­های مختلف­، از امکانات تفریحی، ورزشی و فرهنگی مجموعه اعم از سینماها­، سالن­های تئاتر و بولینگ و سالن­های بدنسازی و شهربازی هم استفاده کند، حتما باید برود در یک فضای گرم و در پیاده ­رویی باریک و با نگرانی فراوان در مورد محل پارک وسیله نقلیه ­اش، در حالی ­که در میان انبوهی از جمعیت قرار گرفته و با برخورد معمولا نا­مناسب و طلبکارانه فروشندگان کالاهای بدون شناسنامه و غیر­قابل مرجوعی مواجه می­شود، کالای مورد نیازش را تهیه کند؟

و آیا همین مشتری باید در زمستانی سرد زیر باران یا حتی برف احتمالی با سرعتی که باید با هوای فصل هماهنگ باشد، خرید کند؟ و نه تنها از خرید لذتی نبرد بلکه به فکر کفش­های خیس آب شده­ اش و یا گل ­و­لای میان سنگفرش­های خیابان­ها که به شلوار و مانتو و چادرش آب گل­ آلود هدیه می­کند باشد، تا خرید کالایی که به آن نیاز دارد.

من نمی ­دانم در چنین شرایطی که اوقات فراغت مردم با مراجعه به این مراکز در فضاهایی فرهنگی و تجاری مناسب پر می­شود، همه اینها از سینماها گرفته تا فضاهای ورزشی عامل افزایش انرژی جامعه و ارتباط می­باشد، دوست عزیز بعنوان یک جامعه شناس، این مراکز را عامل دور شدن مردم از یکدیگر و عدم ارتباط ارزیابی می کند. (در قسمت اول همان مقاله)

جالب است همین کارشناس محترم جامعه شناس با ذکر مصیبت از افکار قدیمی و شکست خورده مارکس و نو مارکسیست ها می نویسد:

برخی از جامعه شناسان از خودبیگانی انسان در عصر صنعت صحبت می کنند. پیشگام این گروه از جامعه شناسان مارکس، منتقد نظام سرمایه داری بود. به اعتقاد مارکس، انسان در عصر صنعت مثل شی خواهد بود. بعد نومارکسیست ها هم به این بحث پرداختند و تئوریسین جهان مصرف در عصر صنعت شدند.

روشن است اگر مرحوم مارکس و نومارکسیست­ها ایده­ های جهان شمول و قابل ارائه داشتند، امروز این همه مرزهای وسیع خویش را در سرتاسر جهان از دست نمی­دادند و این تئوری­هایی که حتی مدرن­ترین شکل آن مثلا در چین حاکم است امروزه در نهایت چهارنعل به سوی سرمایه داری نمی­ تاخت.

نمی دانم چرا ما باید در کشور خودمان چنین نظریاتی را ملاک ساخت ابرسازه­ های تجاری فرهنگی و اقتصادی کشور قرار دهیم.

هر چند قبول دارم ساخت این مجتمع های چند منظوره در کشور رشد چشم­گیری داشته است و باز قبول دارم ممکن است توزیع این مراکز در سطح یک شهر (مثلا تهران) چندان مناسب نباشد، یعنی در یک منطقه مثل منطقه ۲۲ تهران تعداد زیادی مرکز خرید در دست ساخت می­باشد در حالی که در یکی از مناطق دیگر ممکن است اصلا مرکزی در دست ساخت یا برنامه ریزی نباشد، ولی هیچ کدام اینها دلیلی برای تخریب اقتصاد کشور و یا ارتباطات اجتماعی مردم نیستند و مسلما درست برعکس، عامل ایجاد شرایط اجتماعی امن و اتفاقا با امکان گفتگو و ارتباط بیشتر نیز می­باشند.

به عنوان مثال به اتفاقی که در همین نزدیکی، در چند ماه گذشته رخ داد دقت بفرمائید. در شرایطی که در شهر اصفهان موضوع اسیدپاشی به دختران جوان به شدت شایع شده بود، به اعتراف مدیران سیتی سنتر اصفهان میزان استقبال مردم از مرکز خرید یاد شده چند برابر شده بود، زیرا با توجه به حضور دوربین ها امنیتی که در کل بازار وجود داشت و کنترل نامحسوس مبادی ورودی مرکز خرید، مردم در آن شرایط احساس امنیت بیشتری می­کردند و ترجیح می­دادند اوقات فراغت و تفریح خویش را در این مرکز خرید سپری کنند.

قطعا در کنار خانواده بودن، با هم در فودکورت غذا خوردن، دیدن یک رویداد فرهنگی در مرکز خرید و دیدار دوستان و آشنایان در کافه تریا و یا خرید در محیط امن، بهترین شرایط ارتباط میان خانواده و دوستان است.

همانطور که در پیش­گفتار کتاب نکات طلایی مدیریت مراکز خرید (­۲) اشاره کرده­ام و البته شما نیز خودتان در همین مقاله به آن معترف هستید، کشورهای منطقه خلیج­فارس و ترکیهدر منطقه خاورمیانه و کشورهای مالزی­، سنگاپور­،کره­ جنوبی و اندونزی نه تنها توانسته ­اند از طریق همین صنعت کسب و­کار را در کشورشان رونق دهند و باعث شکوفایی صنعت خرده­ فروشی باشند، بلکه بعضی از این کشورها مثل مالزی یا سنگاپور سال­هاست از صنعت گردشگری، رقمی نزدیک به درآمد نفت کشورمان، درآمد کسب کرده ­اند.

کشورهایی مثل امارات متحده عربی یا مالزی که کمترین امکانات و تنوع آب و هوایی و بخصوص آثار باستانی یا تاریخی را دارند، تنها با تکیه بر همین صنعت و با ساختمان­ های بزرگ نقش محوری را در اقتصاد کشورشان بازی کرده­ اند.

وقتی در شهر کوالالامپور، پایتخت مالزی فقط با ۷ میلیون جمعیت و وسعت ۲۴۳ کیلومتر­مربعی بیش از ۸۰ شاپینگ ­سنتر، مال و هایپر مارکت وجود دارد واقعا شهر تهران با ۷۳۰ کیلومتر­مربع وسعت (یعنی سه برابر کوالالامپور) و جمعیتی بالغ بر ۱۰ میلیون نفر باید چند شاپینگ ­سنتر، مال و مرکز خرید و هایپر­مارکت داشته باشد؟ (۳)

اعدادی درباره مال ها

این هم دیگر عادتی است در مملکت ما، متاسفانه هر پدیده ای را که می­خواهیم کارشناسانه نابود کنیم تعدادی عدد­ را بعنوان آمار ارائه می­دهیم. اینکه پشتوانه این اعداد چه پژوهشی بوده است یا واقعا کار آماری شده است یا نه، متاسفانه معمولا کسی سوال نمی­کند و معمولا کسی هم پاسخ نمی­دهد. در بخشی از مقاله نوشته شده است:

اعدادی که باید در باره مال ها بدانیم

۱۰ میلیون تومان: قیمت پیش فروش یک مترمربع مال در تهران

۲۰ میلیون تومان: فضای تجاری در تهران در قالب مال ساخته شده یا در دست احداث است.

۲٫۵ میلیون تومان: هزینه ساخت یک مترمربع مال در تهران

۱۰ میلیون تومان: بهای خرید زمین با کاربری تجاری برای احداث یک متر مربع مال

۱۵ هزار مشتری: در روز به هایپراستارها می روند.

سوال اول همانطور که در بالا اشاره کردم این است که پشتوانه این اعداد چیست و از کجا آماده است؟ به هر حال بر فرض صحیح بودن همه اعداد، اگر بهای ساخت یک متر مربع مرکز خرید ۲.۵ میلیون تومان باشد و برای هر مترمربع مجوز و زمین هم ۱۰ میلیون تومان پرداخت شود، قیمت تمام شده یک ملک تجاری متر مربع ۱۲.۵ میلیون تومان می باشد که برای پیش فروش ۱۰ میلیون تومانی، یعنی دو نیم میلیون زیان در هر مترمربع و در شرایط عالی یعنی فروش ۲۰ میلیون تومانی (بر فرض صحت) باز با توجه به طول زمان ساخت این پروژه­ها و امکانات رفاهی و فضاهای عمومی تولید شده در کنار آنها، چندان قیمت عجیبی به نظر نمی رسد؟

لطفا بفرمایید این آمار نسبت به چه چیزی ارائه شده است؟ آیا خواب سرمایه گذار؟ سود بانکی ایران؟ مقایسه رشد املاک در منطقه ؟ مقایسه افزایش قیمت ملک به صورت سالانه و ده­ها شاخص اقتصادی دیگر که محاسبه شده است یا نه؟

باید توجه داشت که هم در ایران و هم در دنیا ساخت هر مرکز خریدی باعث رشد زمین­ها و املاک اطراف خویش خواهد بود اما قطعا سود حاصله آن ربطی به سازندگان مراکز خرید ندارد و حتی اگر مرکز خرید دارای ویژگی خیلی خاصی باشد و رشد نجومی را در منطقه ایجاد کند باز سرمایه­ گذار مرکز خرید کمتر منتفع می­شود مگر این­که خود او سرمایه­ گذار زمین­های اطراف پروژه نیز باشد که این امر معمولا در ساخت مال­ ها و مراکز خرید در اطراف شهرها و خارج از مرکزیت شهر رخ می­دهد،که اصولا باعث ایجاد بافت شهرک­ های جدید نیز می­شود اما در بافت شهری، بخصوص شهرهای پرجمعیت درصد رشد اشاره شده چندان چشمگیر نیست.

در ضمن در سرزمین ما و بخصوص شهر تهران ساخت این مراکز به دلیل عظمت پروژه ­ها و درگیری با شهرداری و دیگر سازمان­های ذیربط از یک سو و میزان سرمایه ­گذاری بزرگ و عظیم این مراکز از سوی دیگر، باعث می­شود خواب سرمایه در این صنعت بسیار طولانی و پر­مخاطره باشد.

بخصوص باید توجه داشت همانطور که پیشتر ذکر کردیم اصولا فضاهای قابل فروش و عرضه در مال­ها در بهترین حالت فقط ۵۰ درصد فضاهای غیر­قابل فروش یک مال هستند؛ پارکینگ­ ها، سینماها، بولینگ، شهربازی و مراکز بدنسازی و ورزشی که در این مال­ها فعال هستند و شناسنامه و هویت یک مال را تشکیل می­دهند، معمولا چندین برابر هزینه ساخت این سازه فقط هزینه تجهیزاتی، امکاناتی و مدیریتی برای راه ­اندازی و فعالسازی دارند و این سرمایه­ گذاری کلانی است که معمولا از چشم مردم و حتی مدیران شهری و ظاهرا کارشناسان محترم دنیای اقتصاد هم مخفی مانده است.

من با تکیه بر آمار و پژوهش­های متعددی که تیم ما در مگامال تهران انجام داده است اساسا قیمت تمام شده­ای را که در این مقاله بدون ماخذ اعلام شده است تایید نمی­کنم و تاکید می­کنم قیمت تمام شده برای هر متر تجاری در مال­ها باید با احتساب قیمت ساخت فضاهای فراخ عمومی و خدماتی، فرهنگی و ورزشیِ کنار آنها به اضافه تجهیز این فضاها محاسبه شود.

تازه این یک بخش ماجرا است؛ در عموم مال­ها سرمایه­گذار از سوی شهرداری به ساخت بناهای مرتبط دیگری مثل مساجد، راه­های دسترسی، پارکینگ­های عمومی، میدان­های تره ­­بار، پارک­ها و فضای سبز و دیگر خدمات شهری نیز مکلف می­شود که سرشکن این هزینه ­ها باید در محاسبه قیمت یک مترمربع فضای تجاری محاسبه شود.

محاسبه رشد اقتصادی و سودهای مراکز خرید ایران اصلا کار پیچیده و غیرممکنی نیست، اما این نگارنده خود از نزدیک حداقل با دو پروژه بزرگ تهران روز­به­روز و دقیقه ­به ­دقیقه درگیر بوده است و بنده با پروژه­های زیاد دیگری در ارتباط هستم و شهادت می­دهم نه تنها چنین ارقامی صحت ندارد، بلکه سرمایه­ گذاری در این عرصه بیشتر به عشق و علاقه به مردم نیاز دارد تا تصور سود کلان.

تمایل دارم در اینجا جمله ­ای از دوست عزیزم «آقای مسعود صرامی» سرمایه­ گذار شاپینگ­ مال بزرگ «­اصفهان سیتی­ سنتر» و یکی از کارآفرینان قدیمی شهر نقش­ جهان بیان کنم، ایشان تاکید داشتند ساخت مرکز خرید در ایران قصه همان درخت گردوی کتاب­های دوره دبستان خودمان است که … دیگران کاشتند و ما خوردیم و ما می­کاریم تا دیگران بخورند … .

 

سخن آخر

با وجود هر آنچه نوشتیم باز تاکید می­کنم، من برای نویسنده یا پژوهش­ کنندگان مقاله «عصر حکمرانی مال­ها نبرد با بازار» احترام خاصی قائل هستم به این دلیل که مرا واداشتند این موضوع را پیگیری و این یادداشت را تنظیم کنم. باور دارم این نه تنها برای من یک فرصت استثنایی بود بلکه زمان مناسبی است برای گفت­ وگوهای بیشتر در مورد این صنعت و تاثیرات آن در اقتصاد کشورمان؛ فرصتی که باید با مقالات و گفت ­وگوهای متعدد کارشناسانه و متکی به آمارهای دقیق مورد استفاده همه دست­اندرکاران قرار گیرد.

باور دارم مراکز خرید، حلقه بزرگی از اقتصاد خرده­فروشی، صنعت گردشگری، گسترش برندهای داخلی و ایجاد رقابت سالم با برندها و محصولات خارجی را ایجاد می­کند و برنامه­ های مشخصی برای اوقات فراغت خانواده­ها با سلایق مختلف دارد و عامل گسترش صنعت تفریحات سالم و حمایت از آثار هنری و امور فرهنگی است. همه اینها در کنار چرخه عظیمی از کارآفرینی و اشتغال زایی و محو بیکاری، تاثیرات اجتماعی وسیعی در آینده این صنعت قابل تصور است.

بنابراین باید مال ­سازی را جدی بگیریم و به آن توجه کنیم و در همه ابعاد و با تمام انرژی با اصول ساخت و نگهداری این مراکز خرید چند­منظوره آشنا شویم.

جا دارد پژوهشگران،کارشناسان و دانشگاهیان در کنار مدیران ارشد و سرمایه­ گذاران ریسک­پذیر و پرتوان این صنعت، شکل جدیدی از اقتصاد رو به رشد ایران را ترسیم کنند و ساختاری مستحکم و جدی را برای این صنعت، که سابقه طولانی در ایران عزیزمان دارد، ایجاد کنند؛ سابقه­ای که نه به ادعای ما، بلکه به اعتراف کارشناسان ارشد و پژوهشگران این صنعت(۴) ما ایرانیان افتخار داریم از سازندگان اولین مال جهان هستیم که امروز همه آن را به میدان «نقش جهان» می­شناسند.

پانوشت ها:

International Council of Shopping Center / www.icsc.org (۱

۲) نکات طلایی مدیریت مراکز خرید. ترجمه و تالیف: رامین احمدی انتشارات محتشم

۳) همان منبع صفحه۷٫

۴) ansion Howto grow: A model for retail chain ex4) Guy Dangur , University of Amsterdam Study Regarding the underlying elements of marketing Ioana NicoletaUniversity cluj napoca, Romania 2012

خدمات الکترونیک

خدمات الکترونیک

خدمات الکترونیک مفهومی است که در دنیای امروز، با توجه به گسترش جوامع بشری نقشی اساسی در حوزه کسب و کارها در بخش های دولتی و خصوصی ایفا می نماید.

هدف از ارائه این خدمات از یک طرف کاهش هزینه های زمانی، خطاهای کاربری و نیروی انسانی بوده که نتیجه آن رضایتمندی متقاضیان است و از طرفی دیگر جمع آوری اطلاعات و سهولت در تصمیم گیری و پاسخگویی می باشد.

لذا جهت نیل به این اهداف ابزارهای بکار گرفته شده از اهمیت بالایی برخوردار می باشد که به دو قسم قابل تقسیم بندی هستند:

  • سیستم های خدمات الکترونیک عملیاتی مانند پرداخت های الکترونیک، ثبت نام موسسات و …
  • سیستم های خدمات الکترونیک تجمیع اطلاعاتی مانند نظر سنجی، انتقادات/پیشنهادات و …

    نرم‌افزار نظرسنجی 

 

نوشته شده توسط ارقام نگار اندیشه

question